De statistiek staan voor niets

Bespreking van het onderzoek

Luchtwegaandoeningen bij kinderen in verband met luchtverontreiniging **

Op negen basisscholen werd de relatie bekeken tussen verkeers-intensiteiten en de afstand tussen woning en snelweg, en een aantal klachten (vragenlijst door ouders ingevuld).

"Het LUKIL onderzoek toont geen significant verband aan tussen de intensiteit van het licht dan wel zwaar verkeer, respectievelijk verkeersgerelateerde luchtverontreiniging enerzijds en luchtwegsymptomen anderzijds. Deze resultaten zijn in tegenspraak met () eerdere onderzoeken."

De onderzoekers suggereren dat dit te wijten kan zijn aan de grotere populatie in de 2 eerdere onderzoeken. Vervolgens: "Wanneer de gemiddelde OR berekend worden over de drie studies samen, zijn er significante verbanden voor de relaties tussen piepen, en jeukende huiduitslag en het zware verkeer. Hoog blootgestelde kinderen aan zwaar verkeer vertonen meer piepen op de borst en jeukende huiduitslag."

De statistiek staan voor niets.

Uitleg OR: De odds ratio’s geven steeds het verschil aan in gezondheidsparameters tussen de meest en de minst blootgestelde groep. Het geeft de kans weer dat een bepaald symptoom wordt waargenomen bij een hoog blootgesteld kind ten opzichte van een laag blootgesteld kind. Een OR lager dan 1 betekent dat de hoogblootgestelde een kleinere kans heeft op het krijgen van het symptoom.

In het overzicht van ORs van alle onderzoeken staan waarden tussen 0,20 en 1,81. Ofwel: men vindt kleine positieve en negatieve correlaties tussen belasting en symptomen. Zoiets is hooguit een reden voor meer onderzoek, en zeker geen relevante aanwijzing voor verkeersgerelateerde symptomen.

** Haitske Graveland en Willeke Rensen , dec. 2005

Wetenschapswinkel Biologie en Institute for Risk Assessment Sciences,  Universiteit Utrecht.

Diesel onder vuur

Omdat het broeikas-effect in de mode is, kregen dieselmotoren van beleidsmakers een plus voor hun geringere CO2-uitstoot. Zelfs auto-journalisten laten zich nog steeds postitief uit over diesels, en schrijven over de 'onbegrijpelijke diesel-boete'. Daarbij de lagere accijns negerend.

De Euro-normen waren altijd veel soepeler voor diesel dan voor benzine.

• Euro 3 (sinds '00) 0,50 t.o. 0,15 (g/km NOx) 
• Euro 4 (sinds '05) 0,25 t.o. 0,08.

Euro-normen voor fijn stof/PM bestaan niet voor benzine-auto's omdat deze een verwaarloosbare PM-uitstoot hebben. Voor diesels zijn de normen telkens verscherpt, maar zodanig, dat partikelfilters niet noodzakelijk zijn. De huidige norm is 25 mg/km. De Europese Commissie heeft een voorstel gemaakt tot verlaging naar 5 mg., hetgeen alleen met partikelfilters haalbaar is. Meer in Acid News 

In de VS maakt de normgever geen onderscheid. De EPA-norm voor 'cars' ligt ongeveer tussen de Euro-waarden voor benzine en diesel. Dieselauto's zonder filter zouden daar toegelaten worden, maar ze werden zeer weinig verkocht.

Zie de vehicle guide (midsize) van de EPA: de twee dieselmodellen staan onderaan de lijst met Air Pollution Score. Ook in de small cars hebben de diesels een score van 1 of 2 (uit 10).

Mede door de welwillende houding in Nederland/Europa zitten we nu met dit diesel-wagenpark (NL). Met een gering aantal partikelfilters ; cijfers zijn zga. niet te vinden.

Tussen () het aandeel in de PM-emissie van het wegverkeer.

• 1 miljoen personenauto's (30 %)
• 0,8 mln bestelwagens (30 %)
• 80.000 vrachtwagens (20 %)
• 11.000 autobussen (5 %)
• 2 mln totaal (85 %)

Zelfs grote bedrijven als TNT krijgen plots aanvallen van milieubewustzijn bericht Zibb. Men hoopt dat het publiek vergeet dat de 4500 wagens (w.v. 99% diesel?) van PTT/TPG/TNT al decennia ongefilterd rondrijden (en met lopende motor stilstaan).

Ook de ANWB beseft dat de Wegenwachtauto's (ook diesel, zonder filter) anno 2005 misschien toch een stukje schoner moeten, en gaat nieuwe wagens en een aantal oude voorzien van een roetfilter.

Over het vlaggenschip van de regeringsmaatregelen: dhr. Cassee van het RIVM stelt dat  de introductie van een roetfilter op nieuwe voertuigen, met name personenauto's, nauwelijks zal bijdagen aan de fijnstof niveaus. In die zin is het niet echt effectief. De grootste emissies komen voort uit het bestaande wagenpark en dan met name de oudere vrachtwagens.

Het CPB twijfelt aan het effect van partikelfilters op oude wagens. Bericht AD

,,VROM was niet in staat te zeggen hoeveel gram roet de filters tegenhouden,’’ zegt Annemiek Verrips van het CPB. ,,Daarom konden we niet zeggen hoe effectief de subsidieregeling is. Wellicht was het verstandig geweest om op kleinere schaal met de filters te experimenteren.’’

,,Je kan alles onderzoeken, maar soms moet je gewoon wat doen,’’ reageert woordvoerster Charlotte Menten van VROM op de beoordeling van het CPB. ,,De producenten hebben ons gegarandeerd dat de roetfilters de gevraagde reductie bereiken. TNO en de Duitse TÜV geven ook aan dat ze werken.’’

Op VROM.nl een goede vraag, met een mager antwoord.

19. Waarom komt er geen verplicht roetfilter voor bussen in het openbaar vervoer en vrachtwagens?

Ook voor bussen en andere relatief (sic) vervuilende vervoermiddelen werkt de overheid aan maatregelen. Nu al zijn meer dan 1000 bussen uit het openbaar vervoer voorzien van een roetfilter (van de 11.000). Waarschijnlijk worden dat er de komende jaren aanzienlijk meer (let op de daadkracht). (genoeg over roetfilters nu) Daarnaast staat aardgas in de belangstelling als brandstof voor bussen. In het IJmondgebied bijvoorbeeld gaat Connexxion alleen nog met aardgasbussen rijden. Nieuwe vrachtwagens en bussen worden nu al gestimuleerd om aan de strengere Euro 4- en Euro 5-normen te voldoen, die pas later van kracht worden.

De Baluw-oplossingen ; fundamenteel

• Meerijden, niet alleen in het woon-werkverkeer
• Andere vormen van Sharing in Transport (taxi- en trein delen e.a.)
• Telewerken, en aanverwanten: video-gesprekken/vergaderen

De Baluw-oplossingen ; snel & goed

Gelijkmatiger rijden

Een onevenredig groot deel van de emissies ontstaat tijdens het accelereren zie onderzoek. Het is mogelijk en noodzakelijk om motorvoertuigen gelijkmatiger te laten rijden.

1. Betere doorstroming. Stoplichten veroorzaken veel afremmen en optrekken. Je kunt het verkeer op alle punten verbeteren, door de stoplichten uit te zetten en de kruispunten hierop in te richten (rijstroken voor het kruispunt versmallen, opstelruimte maken).
2. Verkeersdrempels moeten ook van de baan: slecht voor het milieu, hinderlijk voor fietsers en niet effectief voor de veiligheid.
3. Betere rijstijl. Dit is al enige tijd de opdracht van Het Nieuwe Rijden.

Priviligeer elektrische voertuigen

Er zijn al enkele kansrijke BEVs (battery elektric vehicles) op de markt, uit o.a. India en China. Het kost weinig om oplaadpunten te maken en deze categorie voorrang te geven bij het parkeren.

Motor uit bij stilstand

De meeste automobilisten laten de motor lopen bij laden/lossen, taxi-standplaats en brug open. 

Het uit- en aanzetten van de motor is nog niet populair.

Het is aanbevolen als de wachttijd langer dan een halve minuut is, in de regel niet bij rood licht. meer

Amsterdam heeft dit opgenomen in het Actieplan Taxi (mei '05), en er zijn  advies-borden bij de beweegbare bruggen.

De gebruikelijke oplossingen

Milieudefensie geeft deze maatregelen-lijst [Baluw commentaar]

-  Stoppen met het aanleggen van meer en bredere wegen. Extra asfalt lijdt tot extra autoverkeer en dus tot meer uitlaatgassen.

[In principe juist, ook omdat de energiecrisis zal leiden tot minder autokilometers, maar soms is wegomlegging nodig, of een schakel in het A-wegennet ] .

- Het geld kan beter worden besteed aan het openbaar vervoer [Neen, ziehier].

- De dieselaccijns verhogen. Want waarom is een liter diesel zo’n 35 eurocent goedkoper dan een liter benzine, dat veel minder schadelijk is?

• [Zo'n verhoging treft ook de auto's met filter
• Alle vrachtwagens en 90% van de bestelwagens rijden op diesel. Met die voertuigen worden weinig pretkilometers gereden. De meeste ritten kunnen niet zomaar geschrapt of vervangen worden. Voor de logistieke sector en vele bedrijven betekent een accijnsverhoging dus een lastenverzwaring.
• Als de brandstofprijzen verder oplopen, kun je overwegen om de benzineaccijns te verlagen] 

- Ook moeten er verplichte roetfilters komen op diesel(vracht)auto’s.

[Roetfilters zijn nodig. Subsidiëren klinkt goed, maar

• Kun je het geld niet beter besteden?
• Nu is de subsidie er alleen voor nieuwe auto's (600 euro BPM-reductie). Oude diesels veroorzaken 90% van het fijn stof. Retrofitten (filter op oude dieselwagen monteren) is alleen mogelijk bij modellen vanaf 2000. Het kost  miljarden om de vrachtwagens en 1,8 mln personenauto's en bestelwagens te gaan filteren. De geschatte kosten per auto lopen overigens flink uiteen.
• Je moet het geheel van Euro-normen (onderbelicht in dit debat) dieselaccijns, houderschapsbelasting, BPM, kilometerheffing en eventuele subsidies beoordelen en wijzigen.
• De vervuiler betaalt ?
• Wat is de capaciteit van de roetfilter-branche ?]

- Maatregelen nemen die autorijden een eerlijkere prijs geven, zoals een spitsheffing en tolpoortjes. + De schone weggebruiker belonen met fiscale voordelen.

[Neen, de voorstellen voor dergelijke heffingen zijn ongeschikt, zie de CC-pagina]

- De prijsstijgingen van het OV binnen de perken houden.

[Dat zal veel schelen! Het openbaar vervoer moet eerst op de helling ziehier]

- Een maximumsnelheid van 80 km op stadssnelwegen. Daarmee kan de schadelijke uitstoot van auto’s met 20 procent worden beperkt. Ook nuttig: een snelheidsbegrenzer op bestelauto’s.

[Zo'n limiet is alleen lokaal zinvol, zoals in Overschie. In Amsterdam staan langs weinig stukken van de Ringweg woningen. Maar de A10-West is koploper stank en lawaai: dit treft zo'n 1200 huilhoudens. Ook de gemeenteraad wil 80 km/u op de hele Ringweg. Minister Peijs koos alleen voor het traject West (daar van kracht vanaf 1 november '05), plus vijf andere in Nederland.

Nota bene: de goede doorstroming tijdens de grote opknapbeurt kwam doordat alle alslagen dicht waren, niet door de limiet van 80 km/u.

Milieudefensie vergeet de doorstroming, die is veel belangrijker, zie volgende paragraaf]

- Innovaties voor en gebruik van schonere motoren en brandstoffen stimuleren.

[Ja, en dan beter dan tot nu toe. Oplaadpunten en privilege-parkeerplaatsen voor elektrische auto's bij voorbeeld. Subsidies voor aanschaf zijn minder doelmatig.]

- Een einde maken aan de belachelijk goedkope vliegtickets. Vliegen is met afstand de vuilste wijze van vervoer. Toch zit op tickets geen BTW of een milieuheffing en op kerosine geen accijns.

[Vliegen is ook openbaar vervoer. En de vuilheid hangt sterk af van de bezettingsgraad; liever een vol vliegtuig dan een lege streekbus.]

- Zeeschepen verplichten gebruik te maken van ‘walstroom’. Daarmee benut het schip in de tijd dat het in de haven ligt de energie van het elektriciteitsnet. Ook moeten er milieueisen aan de vieze scheepsmotoren worden gesteld, die zijn er nu nauwelijks.

[Correct! De zeescheepvaart produceert 37% van het fijn stof en 91% van de zwaveldioxide, waarvan 4/5 buitengaats, langs de kust. /bron let op met enkele verkeerde Totaal-cijfers/]

- De toenemende autoafhankelijkheid bestrijden en de opkomst van grootschalige weidewinkels, megabioscopen, drive-ins en dergelijke tegengaan.

- Wonen en werken dichter bij elkaar brengen en ervoor zorgen dat nieuwe wijken worden ontsloten door goed openbaar vervoer.

[Beide: noodzakelijk, maar niet voldoende en: dit zijn in Nederland niet de grote oorzaken van autogebruik, zoals in de VS]

Onzekerheden

Over vrijwel alle aspecten van fijn stof bestaat onduidelijkheid: de oorsprong (hoeveel komt van banden/slijtage), verspreiding (hoeveel komt uit Duitsland), samenstelling, effecten (welke fracties zijn het meest schadelijk), bestrijding, meetmethoden. Een voorbeld:

"In het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit wordt PM10 [fijn stof] gemeten met een zogenaamde Low Volume aanzuigconfiguratie. Uit onderzoek is gebleken dat deze methode op systematische wijze de ermee gemeten stofconcentraties onderschat ten opzichte van referentiemethoden (bijvoorbeeld High Volume aanzuigconfiguratie).

Alle PM10 meetgegevens in deze rapportage zijn met een correctiefactor van 1.33 vermenigvuldigd om voor deze onderschatting te corrigeren."

Het binnenklimaat is misschien slechter dan de buitenlucht.

De metingen geven lagere waarden dan de berekeningen (op grond van aantallen voertuigen, emissiefactoren e.a.), hierdoor b/lijken de overschrijdingen minder vaak voor te komen. Melding DMB november '04

Veel vuil komt van de zeescheepvaart en dat vind je niet goed terug op de milieukaarten.

Feinstaubbekämpfung (2006 ; verouderd)

De Duitse regering wil een Euronormvignet (Plaketten für die Schadstoffklassen) invoeren. Daarmee kunnen gemeenten auto's onder een bepaalde norm uit gevoelige gebieden weren. bron

Stuttgart kent sinds 1 januari een verbod op doorgaand vrachtverkeer; alleen Lieferverkehr mag in de stad rijden.

M.i.v. juli '07 mogen alleen auto's (alle afmetingen) met Euro 2 of hoger in de stad rijden. bron 

Deze maatregelen zijn noodzakelijk geworden, omdat de LKW-Maut (tol voor vrachtauto's op alle snelwegen) heeft gezorgd voor een toename van het vrachtverkeer in de binnenstad met 67%. In Stuttgart-Neckartor wordt de dagnorm voor PM10 173 x per jaar overschreden, met afstand bovenaan de lijst.

Veel regionale overheden pleiten voor een uitbreiding van de Maut naar Bundesstraßen, ook in de steden. Dat is echter juridisch nog niet mogelijk; men overweegt een wetswijziging.

Filterlobby

De Deutsche Umwelthilfe (DUH) heeft jaarlijks zo'n 100.000 euro geaccepteerd van duitse partikelfilterfabrikanten.

Gratis openbaar vervoer via SMS

Graz heeft het meest innovatieve bestuur. De stad neemt nu deel aan een EU projekt Feinstaubfrei. Een van de onderdelen: autobezitters -die zich aanmelden- krijgen een SMS wanneer het PM10-niveau hoog is: aub niet autorijden. Bij extreme waarden verspreidt de gemeente SMSen die recht geven op een OV-dagkaart voor de centrum-zone.